Doskonałość - Lew Tołstoj

Doskonałość
Lew Tołstoj

Myślałem o tym, że trzeba koniecznie głosić ludziom jednakową miłość do WSZYSTKICH: do Murzynów, do dzikich ludzi, do wrogów - bo jeśli się tego nie będzie głosiło, nie będzie i nie może być wyzwolenia od zła; będzie to, co najbardziej naturalne: własna ojczyzna, własny naród, jego obrona, wojsko, wojna. A jeśli będzie wojsko, wojna, to nie ma granic zła.
W życiu konieczny jest ideał. A ideał jest nim tylko wówczas, kiedy jest DOSKONAŁOŚCIĄ. Kierunek tylko wtedy może być wskazany, kiedy go matematycznie wskazuje nie istniejąca w rzeczywistości prosta.

Jasna Polana - czasopismo

Moje ciągotki publicystyczno-społeczne zmoblizowały mnie do złożenia tego niewielkiego czasopisma internetowego. Zapraszam do lektury. Będę starał się zamieszczać rzeczy nieznane polskiemu czytelnikowi, po części moje własne przekłady z angielskiego, po części rzeczy, które gdzieś wygrzebałem w wydawnictwach polskich. W stopce redakcyjnej podałem email, pod którym można zaprenumerować kolejne numery. W pierwszym numerze Jasnej Polany (nazwa z inspiracji Lwa Tołstoja, jak się domyślacie:) znajdziecie:

• Słowem wstępu - 1
• Carthago delenda est - 2
Lew Tołstoj
• Egzystencjalne myśli i aforyzmy - 7
Kazimierz Dąbrowski
• Obywatelskie nieposłuszeństwo - 22
Henry David Thoreau
• Kolumb, Indianie i postęp ludzkości - 38
Howard Zinn
• Wspomnienia z Wojny Hiszpańskiej - 54
George Orwell
• Czy miłość jest sztuką? - 66
Erich Fromm

Czasopismo możecie ściągnąć tutaj: Jasna Polana 1

Szczęście - Lew Tołstoj

Szczęście

Wieczny niepokój, trud, walka, braki — to niezbędne warunki, wyjść z nich nie powinien ważyć się choć na chwilę żaden człowiek. Tylko uczciwy niepokój, walka i trud, oparte na miłości, są tym, co nazywa się szczęściem... Żeby żyć uczciwie, trzeba pędzić, błądzić, dążyć, mylić się, zaczynać i rzucać, znów zaczynać i znów rzucać, i wiecznie walczyć i tracić. Spokój — to podłość duchowa.

Wielkość człowieka

Wielkość człowieka
z Dzienników Lwa Tołstoja

Spacerując szczególnie wyraźnie, żywo czułem życie cieląt, owiec, kretów, drzew — każde ledwo zakorzenione robi swoje - wypuściło przez lato pęd; nasionko jodełki, żołądź zamieniły się w drzewo, w dębczak, i rosną te drzewa, i będą stuletnie, a z nich [wyrosną] nowe, tak samo owce, krety, ludzie. Odbywało się to nieskończoną ilość lat i będzie się odbywać dalej bez końca, odbywa się w Afryce, w Indiach i w Australii i na każdym skrawku kuli ziemskiej. A takich kul są tysiące, miliony. Myśląc o tym zaczynamy wyraźnie rozumieć, jak śmieszne jest mówienie o wielkości czegoś ludzkiego, a nawet samego człowieka.

Z tych istot, które znamy, owszem — człowiek stoi wyżej od innych, ale podobnie jak w dół od człowieka jest nieskończona ilość istot niższych, które znamy częściowo, tak samo w kierunku ku górze powinna istnieć nieskończona ilość wyższych istot, których nie znamy dlatego, że znać nie możemy. W takim położeniu człowieka mówić o jakiejś jego wielkości — to śmieszne. Jedyne, czego można oczekiwać po sobie jako człowieku, to tylko żeby nie robić głupstw. Tak, tylko to.

Realność świata - Lew Tołstoj

Realność świata
Lew Tołstoj

2 listopada 1908. Jasna Polana

Przechadzam się, siedzę na ławeczce i patrzę na krzaki i drzewa, wydaje mi się, że na drzewie są jakby dwie duże pomarańczowe chustki — lecz są to dwa listki na stojącym w pobliżu krzaku. Ja je przypisuję oddalonym drzewom i są to dwie duże chustki, jaskrawo pomarańczowe są zaś dlatego, że przypisuję ten kolor odległemu przedmiotowi. Pomyślałem sobie: cały ten świat, który znamy, jest przecież tylko wytworem naszych zewnętrznych zmysłów: wzroku i dotyku... i naszych wyobrażeń. Jakże wierzyć w realność, w jednolitą realność świata takiego, jak go sobie wyobrażamy? Jaki on jest dla pcheł? Jaki dla Syriusza, dla nie znanej mi istoty, obdarzonej nie znanymi mi uczuciami? I przestrzeń, i czas — to wszystko jest moją konstrukcją. To, co nazywam nieskończenie małymi istotami, nie jest ani trochę mniejsze ode mnie. A to, co nazywam chwilą, nie jest ani trochę mniejsze niż to, co nazywam wiecznością. Jest jedno, tylko jedno — to co poznaje, ale bynajmniej nie to, co jest przezeń poznawane i w jaki sposób.

Tołstoj o Nietzsche

Nietzsche
Lew Tołstoj

29 grudnia 1900, Moskwa

Czytałem “Zaratustrę” Nietzschego i notatkę jego siostry o tym, jak to pisał. Przekonałem się całkowicie, że był zupełnym szaleńcem, kiedy to pisał i to szaleńcem nie w przenośni, lecz w sensie dosłownym, najściślejszym: brak związku, przeskakiwanie od jednej myśli do drugiej, porównywanie bez wskazania tego, co się porównuje, początki myśli bez końca, przerzucanie się od jednej myśli do drugiej przez kontrast lub asonans, a wszystko na tle szaleństwa – idee fikse na punkcie tego, że negując wszystkie wznioślejsze podstawy ludzkiego życia i myśli, daje dowód swej nadludzkiej genialności.
Jakież jest społeczeństwo, jeśli takiego szaleńca, i to złośliwego szaleńca, uznaje się za nauczyciela?

Strach przed śmiercią

Strach przed śmiercią
Lew Tołstoj

3 stycznia 1904, Jasna Polana

Czy boję się śmierci? Nie. Ale gdy się zbliża lub gdy myślę o niej, nie mogę nie doświadczyć podniecenia w rodzaju tego, jakie musiałby odczuwać podróżny podjeżdżający do miejsca, gdzie jego pociąg spada do morza z ogromnej wysokości, ale on wzbija się w górę na ogromną wysokość balonem. Podróżnik wie, że mu się nic nie stanie, że będzie z nim to, co było z milionami istot, że zmieni się tylko sposób podróżowania, ale nie może się nie czuć zdenerwowanym, zbliżając się do tego miejsca. Takie samo mam uczucie wobec śmierci.

Dom - Lew Tołstoj

Dom
Lew Tołstoj

23 marca, 1894, Moskwa

Często chodząc ostatnio po mieście i słuchając niekiedy okropnych, okrutnych i bezsensownych rozmów, popadam w zdumienie, nie pojmuję, czego oni chcą, co robią, więc zapytuję siebie: gdzie jestem? Widocznie mój dom nie jest tutaj.

Życie według własnego sumienia

Życie według własnego sumienia
Lew Tołstoj

23 listopada, 1888, Moskwa

Przed paroma dniami przyszła dziewczyna, która pytała (takie znajome, fałszywe pytanie!): co mam robić, żeby być użyteczną? Rozmawiając z nią uświadomiłem sobie: wielkie nieszczęście, wskutek którego cierpią miliony, polega nie tyle na tym, że ludzie żyją źle, ile na tym, że nie żyją w zgodzie z sumieniem, własnym sumieniem. Ludzie biorą za swoje czyjeś inne sumienie, wyższe od własnego (na przykład Chrystusa - najczęściej) i najwidoczniej nie będąc w stanie żyć podług czyjegoś sumienia, żyją nie podług niego i nie podług własnego – więc żyją bez sumienia.

Ja tę panienke przekonywałem, aby żyła nie podług mojego sumienia, jak ona chciała, lecz podług swojego. Ale ona, biedactwo, nie wie nawet, czy ma w ogóle jakieś sumienie. Jest to wielkie zło.

Najważniejsze dla ludzi jest wypracowanie sobie i zrozumienie własnego sumienia, potem postępowanie zgodnie z nim, nie zaś – jak postępują wszyscy – obierają sobie sumienie, całkiem obce i niedostępne im, a potem żyją bez sumienia i kłamią, kłamią, kłamią, aby uchodzić za żyjących podług sumienia cudzego, które sobie obrali.

Dlatego to ja zaiste wolę hulakę, wesołka nierozumującego i odrzucającego wszelkie rozumowanie, od mędrka, który żyje podług cudzego sumienia, czyli bez niego. W pierwszym może się wykształcić sumienie, w drugim – nigdy, póki nie powróci do stanu pierwszego.

Patrzeć do wewnątrz - Lew Tołstoj

Patrzeć do wewnątrz - Lew Tołstoj

5 października 1893, Jasna Polana

Są dwa sposoby poznawania świata zewnętrznego: jeden najbardziej pospolity i nieuchronny – poznawanie pięcioma zmysłami. Z tego sposobu poznania nie powstałby w nas ten świat, który znamy, lecz byłby chaos dający nam rozmaite wrażenia.

Drugi sposób polega na poznawaniu siebie przez miłość do siebie, a potem na poznawaniu przez miłość do innych: na przenoszeniu się myślą w drugiego człowieka, w zwierzę, roślinę, a nawet kamień. Tym sposobem poznaje się od wewnątrz i kształtuje cały świat, tak, jak my go znamy. Ten sposób jest tym, co nazywają talentem poetyckim.

Jest to także miłość i jak gdyby przywrócenie zakłóconej jedności między istotami. Wchodzimy w siebie i wchodzimy w drugiego. I można wejść we wszystko. Wszystko – zjednoczyć się z Bogiem, ze wszystkim.